Page 119 - Demo

117SIMBOLIZMINj%u00eb nga p%u00ebrfaq%u00ebsuesit kryesor%u00eb t%u00eb simbolizmit ishte dramaturgu suedez, August Strindbergu (1849-1912). Krijimtaria e tij u zhvillua n%u00eb nj%u00eb rrug%u00eb plot zigzage dhe me mjaft kontradikta t%u00eb brendshme. N%u00eb t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb, disa vepra t%u00eb tij i p%u00ebrkisnin dy rrymave t%u00eb tjera t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme t%u00eb teatrit evropian: natyralizmit dhe ekspresionizmit. N%u00eb pjes%u00ebn e par%u00eb t%u00eb krijimtaris%u00eb, ai shkroi drama q%u00eb mund t%u00eb krahasohen me ato t%u00eb Ibsenit. E till%u00eb %u00ebsht%u00eb drama e tij %u201cZonjusha Zhuli%u201d (1888). M%u00eb von%u00eb, dramaturgjia e tij do ta drejtonte v%u00ebmendjen kryesisht nga pasqyrimi i problemeve dhe i shqet%u00ebsimeve t%u00eb veta personale, qoft%u00eb n%u00eb truallin intim, personal, qoft%u00eb n%u00eb truallin bot%u00ebkuptimor, dhe p%u00ebr k%u00ebt%u00eb ai do t%u2019i drejtohej simbolizmit. T%u00eb tilla do t%u00eb ishin dramat: %u201cBabai%u201d (1887), %u201cVallja e vdekjes%u201d (1901), trilogjia %u201cRruga p%u00ebr Damask%u201d (1904), %u201cSonata e fantazmave%u201d (1907), %u201cRruga kryesore%u201d (1905) etj. N%u00eb shum%u00eb prej dramave t%u00eb tij, Strindbergu synonte t%u00eb imitonte form%u00ebn n%u00eb dukje t%u00eb palidhur t%u00eb %u00ebndrr%u00ebs, ku gjith%u00e7ka %u00ebsht%u00eb e mundshme dhe e arritshme. Poeti frankofon belg Moris Meterlinku (Maurice Maeterlinck), 1862-1949, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga p%u00ebrfaq%u00ebsuesit kryesor%u00eb t%u00eb simbolizmit. N%u00eb fillimet e karrier%u00ebs, ai shkroi nj%u00eb num%u00ebr pjes%u00ebsh p%u00ebr kukulla, por dramat m%u00eb t%u00eb njohura t%u00eb tij jan%u00eb %u201cPeliasi dhe Melisanda%u201d (Pelleas and Melisande (1892) dhe \(1908), e cila njihet si pjesa m%u00eb e suksesshme e Meterlinkut. Subjekti i saj mb%u00ebshtetet n%u00eb tem%u00ebn e k%u00ebrkimit t%u00eb lumturis%u00eb, q%u00eb simbolizohet nga Zogu i Kalt%u00ebr. Edhe pse %u00ebsht%u00eb konceptuar si histori p%u00ebr f%u00ebmij%u00eb, drama %u00ebsht%u00eb shum%u00eb e gjat%u00eb p%u00ebr t%u00eb mbajtur v%u00ebmendjen e tyre: ajo, madje, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb sfid%u00eb edhe p%u00ebr t%u00eb rriturit modern%u00eb t%u00eb m%u00ebsuar me nj%u00eb lloj zbavitjeje m%u00eb t%u00eb shpejt%u00eb, m%u00eb t%u00eb drejtp%u00ebrdrejt%u00eb e m%u00eb provokuese. N%u00eb k%u00ebt%u00eb pjes%u00eb mund t%u00eb gjenden edhe nota t%u00eb forta kritike antifetare. EKSPRESIONIZMIEkspresionizmi ishte nj%u00eb l%u00ebvizje q%u00eb u zhvillua dhe lul%u00ebzoi n%u00eb Gjermani fill pas Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore dhe u karakterizua nga p%u00ebrpjekja p%u00ebr t%u00eb dramatizuar gjendjet subjektive me an%u00eb t%u00eb p%u00ebrdorimit t%u00eb shtremb%u00ebrimeve, imazheve trondit%u00ebse, shpeshher%u00eb groteske, dhe dialogut lirik dhe jorealist. N%u00eb p%u00ebrmbajtje, drama e k%u00ebsaj periudhe ka qen%u00eb revolucionare dhe i ka SIMBOLIZMI, EKSPRESIONIZMI 15 DHE SURREALIZMISimbolizmi ishte nj%u00eb l%u00ebvizje e fundit t%u00eb shekullit XIX dhe fillimit t%u00eb shekullit XX. Duke shpresuar t%u00eb rikthente kuptimin fetar dhe shpirt%u00ebror n%u00eb teat%u00ebr, ai p%u00ebrdori mitin, legjend%u00ebn dhe simbolet n%u00eb nj%u00eb p%u00ebrpjekje p%u00ebr t%u00eb shkuar p%u00ebrtej realitetit t%u00eb p%u00ebrditsh%u00ebm. Kurse ekspresionizmi ishte nj%u00eb l%u00ebvizje q%u00eb u zhvillua dhe lul%u00ebzoi n%u00eb Gjermani fill pas Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore. Si reaksion ndaj formalizmit n%u00eb art, po gjat%u00eb Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore, n%u00eb Evrop%u00eb u zhvillua l%u00ebvizja e surrealizmit.August Strindbergu